شنبه, 06 مهر 1398 ساعت 11:16

مصاحبه با رئیس دانشکده پتروشیمی پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران آقای دکتر شروین احمدی

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

پلیمرهای گیاهی معمولا مواد پلیمری با منشا گیاهی می باشد. حتی یک لاستیک مانند NR  که از درخت هوآ بدست می آید نیز می تواند در این دسته قرار بگیرد.

به دلیل اینکه فرهنگ های علمی و کاری در دنیا باهم متفاوت اند، اکنون راجع به چیزی که در فرهنگ پلیمری ایران مورد توجه قرار گرفته است صحبت می کنیم.

در ایران به غلط یا درست، به مخلوط پلاستیک هایی که با نشاسته بدست می آیند پلیمرهای گیاهی میگفتند و می گویند که به نظر من اصلا نام گذاری درستی نیست.

اگر به تاریخ پلاستیک نگاهی بیندازیم، ریشه این آمیزه ها به دهه های 60 و 70 میلادی بر می گردد. در آن زمان صادرات نفت دچار اشکال شده بود که آن هم به دلیل اختلافات میان عراق و اسرائیل بود و پس از آن، مساله مربوط به پیک قیمت نفت در اثر تاسیس اوپک در سال 1350 تا  1353 شمسی بود. در آن زمان، کشورهای اروپایی از نشاسته به جای پلیمرها در تولید یک سری ظروف و لوازم یکبار مصرف و ... استفاده می کردند. این کار صرفا به جهت پایین آوردن قیمت و توسعه یافتن مصرف بود که جز این هدف دیگری نداشتند. در آن منطقه به دلیل فراوانی نشاسته سیب زمینی و پایین بودن قیمت ها نسبت به پلاستیک هایی که آن زمان در حال گران شدن بودند، استفاده از آنها روز به روز رو به افزایش بود.

در ایران حدودا 10 سال پیش شرکتی ادعا کرد که از مخلوط نشاسته و موم زنبور عسل و ماده های دیگری پلاستیکی تحت عنوان پلاستیک گیاهی تولید کردند، البته اجزای آن کاملا اشتباه اعلام شد که مطمئنا از روی عمد بوده است. در اصل آن پلاستیک مخلوطی از نشاسته و پلی پروپیلن بود که به اسم پلیمر گیاهی معرفی شد. ویژگی عمده این پلیمر آن بود که حدود %70-60  وزنی این ترکیب را نشاسته و %40-30  وزنی آن را یک ترموپلاستیک که عمدتاً پلی پروپیلن برای این کار مورد استفاده قرار می گرفت، مصرف میشد. در این حالت امکان اینکه یک کامپوزیت یا هیبریدی از این دو شکل گیرد وجود داشت. به همین منظور به نشاسته روغن اضافه کردند و عملا حالت ترموپلاستیک- نشاسته را تا حدودی در آمیزه ایجاد کردند و آمیزه نهایی شکل گرفت.

خاصیتی که این آمیزه داشت همانند پلیمر معمولی ولی با یک سری مشکلات همراه بود. اولین اشکال آن بوی نامطبوع به دلیل امکان آزاد شدن بعضی مواد در خوراکی های گرم بود، مثلا اگر لیوانی با همین جنس داشتیم و در آن آب جوش می ریختیم ممکن بود آن مواد آزاد شده و وارد آب شوند و اشکالاتی بوجود آورند و در عین حال بوی نامطبوعی ایجاد کنند. بیشترین ادعایی که شرکت مذبور داشت این بود که که مواد بکار رفته دوست دار محیط زیست است که این ادعا به جد یک ادعای اشتباه و اعلام اشتباه بود. سوالی که پیش می آید این است که چرا اشتباه؟ اولین دلیل این است که آنها از نشاسته سیب زمینی در حجم های بالا استفاده می کردند، در حالی که این نشاسته سیب زمینی می توانست خوراک دام و یا انسانی باشد، از طرف دیگر هزینه آب بسیار زیادی برای آن صرف می شد. اگر اکنون این مواد را در فرآیند لوپ بسته ای مثل تولید ظروف پلاستیکی بکار بریم، عملا آب را هدر داده ایم. این اولین دلیل برای به خطر افتادن امنیت غذایی بود. دومین دلیل این بود که وقتی لیوانی از جنس پلی پروپیلن تولید می کردیم بعد از استفاده امکان جمع آوری و بازیابی لیوان ها وجود داشت. ولی وقتی این ماده با 70% نشاسته مخلوط شد دفعه دومی برای این ماده وجود نداشت و دیگر نمیتوانستیم آن را بازیابی کنیم و تنها راه دفن آنها بود. پس از دفن آن 70% نشاسته از بین می رفت ولی آن 30% پلی پروپیلن در محیط زیست باقی می ماند. چیزی که مشاهده می شد این بود که حجم بسیار زیادی از این مواد در محیط انبار شده در حالی که بازیابی آنها هم امکان ناپذیر شده اند. در ظرف های پرسی و فومی شکل هم این اتفاق افتاد. در قدیم که یک ظرف فومی شکل 17-12 گرم بود، وقتی از پلی پروپیلن و نشاسته در تولید این ظروف استفاده شد، عملا این ظرف 12 گرمی به یک ظرف 170-150 گرمی تبدیل گشت. در واقع وزن آن بیش از 10 برابر افزایش یافت. در این وزن 10 برابر بالاتر فقط 70% آن به محیط باز میگشت و حدودا 45 گرم پلاستیک در محیط به صورت دپو شده مشاهده می شد. پس اگر صحبت ها را کمی مرور کنیم متوجه می شویم که قبلا 12 گرم ظرف پلاستیکی غیر قابل بازیافت در محیط قابل مشاهده بود اما اکنون 45 گرم در ازای هر ظرف به چشم می خورد. یعنی چیزی حدود 3 تا 4 برابر وزن ماده ای که قبلا در طبیعت رها می شد، اضافه گردید. کربن دی اکسیدی که برای این کار تولید می شد اضافه گشت، کار بازیافت این ماده از بین رفت و در واقع می توان گفت که هیچ عمل مثبتی انجام نشد، این بزرگترین خطری بود که محیط زیست را تهدید میکرد. غیر از آنکه در مقایسه با ظرفی که فوم نیست یک ظرف فومی می تواند انرژی را نگه دارد و دیرتر سرد شود، پس کاربرد اصلی این را هم تحت تاثیر قرار داد. به این دلایل من فکر می کنم استفاده از این ظروف گیاهی که در ایران متداول است، نه بازخورد و توجیه علمی، نه توجیه اقتصادی و نه توجیه ملی دارد. ملی به این دلیل که در تولید این ظروف غذای عموم گرفته می شود و پلاستیکی غیرقابل مصرف مجدد و غیر قابل دفن را در طبیعت دپو می کنیم، توجیه علمی ندارد به این خاطر که چیزی در آن به عنوان پشتیبان علمی که بتوان گفت از لحاظ علمی تکنولوژی خیلی بالایی دارد وجود ندارد و توجیه فنی نیز ندارد چون از لحاظ خواص هم خواص منحصر به فردی به ما نمی دهد.

خواندن 100 دفعه آخرین ویرایش در شنبه, 06 مهر 1398 ساعت 11:21
برای ارسال نظر وارد سایت شوید

جهت عضویت در انجمن همگن پلاستیک لطفا با شماره تلفن 88757808 تماس حاصل فرمایید.

نشانی:

 تهران - احمدقصیر (بخارست) - خیابان 12 - پلاک2 طبقه سوم - کد پستی: 1514746315

  • تلفن:  02188757808 -02188757494
  • فکس:  02188757808
  • ایمیل:assoplast@gmail.com

نقشه گوگل مپ